AI 'nhập học': Trí tuệ nhân tạo phủ sóng lớp học, công sở Việt

Nếu năm ngoái AI còn là chuyện của dân công nghệ, thì bước vào năm học 2026-2027, trí tuệ nhân tạo đã chính thức có mặt trong sách giáo khoa. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông, và điều đáng nói là chương trình này không tách rời thành một môn học riêng gây áp lực, mà được tích hợp trên nền môn Tin học sẵn có để hình thành năng lực AI cho học sinh một cách tự nhiên. Đây là bước chuyển mang tính nền tảng: một thế hệ công dân số được 'lập trình' tư duy làm việc cùng AI ngay từ ghế nhà trường.

Song hành với giáo dục, các sân chơi công nghệ dành cho người trẻ cũng bùng nổ chưa từng thấy. Cuộc thi Viettel AI Race 2026 vừa khép lại tại Đà Nẵng với con số gây bất ngờ: hơn 1.600 đội đăng ký với gần 2.900 thí sinh, trong đó có 65 thí sinh đang sinh sống, học tập tại 13 quốc gia. 12 đội xuất sắc nhất đã trực tiếp giải những bài toán thực tiễn về bản sao số, tri thức y tế và tối ưu mô hình ngôn ngữ lớn, được cấp GPU NVIDIA H200 và làm việc trên nền tảng Viettel AI Platform để trải nghiệm gần như trọn vẹn quy trình phát triển một giải pháp AI thật. Điều này cho thấy AI không còn là lý thuyết suông mà đã trở thành 'sân tập' thực chiến cho nhân lực công nghệ Việt.

Ở chiều rộng hơn, AI đang len vào từng ngóc ngách đời sống theo những cách rất khác nhau. Có lãnh đạo địa phương như Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng chia sẻ rằng ông dùng AI gần như hằng ngày để đọc báo cáo, kiểm tra số liệu, đối chiếu quy định và chuẩn bị họp — cho thấy AI đã trở thành trợ lý làm việc thực sự chứ không chỉ là công cụ trình diễn. Trong khi đó, khối doanh nghiệp lại khai thác AI theo hướng cảm xúc và trải nghiệm khách hàng, như trường hợp một hãng bảo hiểm nhân thọ ra mắt nhân vật AI đồng hành cùng cộng đồng trong hành trình chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần.

Ở tầm quốc gia, Việt Nam cũng đang chủ động định vị mình trong bản đồ AI toàn cầu. Tháng 7 vừa qua, Việt Nam đã ký Hiệp định thành lập Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAICO), đồng thời chú trọng phát triển nhân lực, hạ tầng tính toán và dữ liệu, xây dựng năng lực làm chủ công nghệ gắn với mở rộng hợp tác quốc tế. Điểm nhấn công nghệ lớn nhất sắp tới sẽ là Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN) 2026 với chủ đề Agentic AI — xu hướng AI có khả năng tự lập kế hoạch, phối hợp công cụ và thực hiện nhiệm vụ, dự kiến diễn ra đầu tháng 11 tại Đại học Quốc gia Hà Nội.

Từ lớp học, sân thi công nghệ, phòng họp cấp tỉnh đến chiến lược quốc gia, có thể thấy AI tại Việt Nam đang dịch chuyển từ 'công cụ tạo sinh' sang 'công cụ thực hiện' — tức không chỉ trả lời câu hỏi mà trực tiếp giải quyết vấn đề. Câu chuyện AI năm 2026 vì thế không còn xoay quanh việc 'có nên dùng AI hay không', mà là ai sẽ dùng AI đúng cách và nhanh nhất để bứt phá.